Anasayfa / Zile İlçesi Hakkında / ZİLE’NİN TARİHİ VE SOSYAL KÜLTÜRÜ

ZİLE’NİN TARİHİ VE SOSYAL KÜLTÜRÜ

ZİLE’NİN TARİHİ VE SOSYAL KÜLTÜRÜ

Buram Buram Anadolu Kokan Zile

Hititler Dönemi’nde önemli birer yerleşim yeri olan Tapigga (Maşathöyük) ve Anziliya (Zile Höyüğü), M.Ö. 15. yüzyıldan sonra Hititler’in en büyük düşmanlarından Kaşkalar’ın birçok saldırısına uğradı. M.Ö. 8. yüzyılda Frigler’in yönetimine giren yöre, M.Ö. 7. yüzyılda Kimmerler tarafından yağmalandı.

Ardından M.Ö. 6. yüzyılda Persler’in, M.Ö. 4. yüzyılda da Makedonlar’ın denetimine girdi. M.Ö. 3. yüzyılda Pontus Krallığı’na bağlandı ve M.Ö. 66’da Romalılar’ın eline geçti. II. Pharnakes, M.Ö. 47’de Sezar’ın karısının adı verilen Zela şehrinde (bugün Zile) yapılan ve kısa süren bir savaşta Julius Caesar tarafından yenilgiye uğratıldı ve Zile Kalesi içerisindeki dikili taşa şu önemli sözler kazıldı.

“Veni, Vidi, Vici – Geldim, Gördüm, Yendim”.

11. yüzyıl başlarında Bizans’ın Armeniakon Theması’nın sınırları içerisinde yer alan yöreye aynı yüzyılın ikinci yarısında Türkmenler gelmeye başladı. Danişmendliler’in ve Anadolu Selçukluları’nın egemenliği altında kalan yöre, 13. yüzyıl ortalarında Baba İshak Ayaklanması’ndan etkilendi. İlhanlılar’ın denetimi altındayken Moğol valileri tarafından yağmalandı. Eretna Beyliği, Kadı Burhaneddin Devleti ve Akkoyunlular tarafından yönetildikten sonra Osmanlılar’ın eline geçti. Ankara Savaşı’nı (1402) kazanan Timur’un kısa süreli denetiminin ardından 1413’te yeniden Osmanlı topraklarına katıldı. Celali Ayaklanmaları’ndan büyük ölçüde etkilendi. 19. yüzyıl sonlarında Sivas vilâyetinin Tokat Sancağı’na bağlı bir kaza olarak yönetiliyordu.

İDARİ VE SOSYAL DURUM

5 kasaba, 110 köy, 24 mahalle ve 5 mezrası bulunan ilçe köylerinin genelde yerleşim konusunda bir sorunu mevcut olmayıp, yaz, kış köylere ulaşım tümüyle sağlanmaktadır.

Zile İlçe merkezinde evler, yakın zamana kadar kerpiç ağaç karışımı ahşap bir stilde yapılmakta idi. Bugün bu evlerin büyük çoğunluğu koruma altına alınarak “sit alanı” haline getirilmiştir. Ancak son yıllarda yurdumuzun her yerinde görüldüğü gibi, şehrimizde de ahşap mimarî stildeki evlerin yanında, betonarme ve çok katlı apartmanların yapımı da her geçen gün artarak devam etmektedir.

İlçede geçmişte çok yaygın olan geleneksel aile tipi son yıllarda çekirdek aile tipine dönüşmeye başlamıştır. Ancak bazı köylerde ataerkil aile yapısı halen devam etmektedir.

Örf ve adetlerine oldukça bağlı olan ilçe halkının akraba ilişkileri ve sosyal yaşamlarındaki yardımlaşma gelenekleri halen sürmektedir. Bu birleşme ve dayanışmayı bilhassa düğünlerde, seçimlerde ve ölümlerde görmek mümkündür. Zile halkı gelenek ve göreneklerine, örf ve adetlerine sıkı sıkıya bağlı, kapalı bir kenttir. Günümüze kadar bu yapının devam ettirilmesinde rol oynayan en önemli faktörlerden birisi de Zile’nin göç alan değil göç veren bir kent konumunda olmasıdır. Zile’den dışarıya göç olayı yaşanmaktadır. Bugün Türkiye’nin neresine giderseniz gidin mutlaka Zileli ile karşılaşırsınız. Turhal ilçesinin % 40’ı Zileli’dir. En fazla göç Turhal’a olmaktadır.

Zile’nin Bindallı Hanımları (18.12.1949)

İlçe ve köylerinde genelde tek evlilik söz konusu olup, yaygın olan görücü usulü evlilik ve düğün yapma âdeti halen devam etmektedir. Kız istemeden gelin almaya kadar geçen sürede yöresel özellikler gösteren birçok âdetler, günümüzde her alanda görülen gelişmelere ve değişmelere rağmen önemini ve özelliklerini hala korumaktadır. Yakın zamana kadar alınan başlık parası genelde kaldırılmıştır.

Günlük kıyafet olarak giyilmeye devam edilen yöresel özellikler taşıyan giysiler, bazı köylerde otantik yapısı içinde yaşamaya devam etmektedir

İlçemizde halkın adak kurbanı kesip zaman zaman ziyaret ettiği çok sayıda ziyaretgâh bulunmaktadır. Bunlar arasında en çok tanınan ve ziyaret edilenler : Çeltek Baba, Şeyh Ahmet, Ömer Dede, Arap Dede, Huykesen, Ayna Dede, Pervane Baba, Abdal Musa, Karaşeyh Baba, Şıheylik Baba, Şeyhi Sal Sal Yatırı’dır.

İlçede 850 kişilik bir sinema salonu mevcut olup, tiyatro ve konserler burada icra edilmektedir. 4000’e yakın günlük gazete ve dergi satışı yapılan ilçede 3 tane mahallî gazete (Özhaber, Zile Postası, Gündem) çıkarılmakta, ilçe ve çevresine yayın yapan 1 tane yerel televizyon kanalı (Zile TV) ve 2 tane radyo kanalı (Asena Önder FM, Umut FM) bulunmaktadır.

Antik Yahyalı Zile Halısı            Kök Boyalı Kilim             Anatolia XIX. Yüzyıl Zile Halısı

ZİLE NİN YÖRESEL YEMEKLERİ

İlçemiz ve köylerinde undan yapılan helle çorbası, erişte, makarna, baharda çevreden toplanan ve şifaniyetiyle yenilen kaba pancar ve madımak yemekleri en çok bilinen yöresel yemeklerdir. Ayrıca bazı köylerde de çerkez pastası, hıngel, çılbır, kuskus ve haşıl yemekleri meşhurdur. Sonbaharda yabani kuşburnu meyvesinden yapılan ve tıbben sağlık için birçok yararları olduğu bilinen kuşburnu reçeli, kansızlığa iyi gelen duru pekmez, çökelekli, ev ziyaretlerinde, piknik de ve kadın hamamlarında mutlaka yapılıp yenilen Zile Bat’ı ilçe halkı ile özdeşleşmiştir

İlçemizde Milli Bayramlar çok heyecanlı ve oldukça kalabalık bir biçimde kutlanır. İlçe halkının hemen hemen tümünün katıldığı Millli Bayram kutlamalarında esnaf teşekkülleri kendi iş yeri özelliklerini sergileyerek bayrama ayrı bir renk katmaktadırlar. Aynı heyecan ve coşku ile kutlanan dini bayramlarda da bayramlaşma ve büyükleri ziyaret ayrı bir özellik taşımaktadır. Hanımların günler önce başlayarak yaptıkları bayram temizliği küçük büyük ayırt edilmeksizin herkese yeni giyecekler alınması (bayramlık) ve bayramda gelen misafirlere ikram etmek için çeşitli tatlılar yapılması gelenek haline gelmiştir.

BAYRAMLAR

İlçemizde Milli Bayramlar çok heyecanlı ve oldukça kalabalık bir biçimde kutlanır. İlçe halkının hemen hemen tümünün katıldığı Millli Bayram kutlamalarında esnaf teşekkülleri kendi iş yeri özelliklerini sergileyerek bayrama ayrı bir renk katmaktadırlar. Aynı heyecan ve coşku ile kutlanan dini bayramlarda da bayramlaşma ve büyükleri ziyaret ayrı bir özellik taşımaktadır. Hanımların günler önce başlayarak yaptıkları bayram temizliği küçük büyük ayırt edilmeksizin herkese yeni giyecekler alınması (bayramlık) ve bayramda gelen misafirlere ikram etmek için çeşitli tatlılar yapılması gelenek haline gelmiştir.

(Alıntı : www.zile.bel.tr)

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

x

Check Also

ZİLE TARİHÇE

ZİLE TARİHÇE        Tokat ilinin 70 km batısında yer alan Zile ilçesinin doğusunda Turhal ilçesi, ...

Tüm düğün ve etkinlikleri bir arada görmek için tıklayın...DÜĞÜN TAKVİMİ
+ +